Burgerpanel: GGO’s te velde ? (2003)

Dialoog tussen wetenschap, technologie, politiek en samenleving

Een piloot-project : twee burgerpanels op gemeentelijk niveau

• publicatie
• de vraag
• mening van burgers is belangrijk
• twee uitdagingen 
• driedubbel doel
• waarom een burgerpanel?
• Voor wie is het burgeradvies bestemd?
• in de praktijk
• met dank aan...

Publicatie : adviezen van de burgerpanels

"GGO's te velde?" gratis downloaden (PDF - 3,2 Mb)
Met adviezen van de burgerpanels, voorbereiding, methode, overzicht van de gestelde vragen evenals de antwoorden van hierop, enz.

De vraag:

Mening van de burgerpanels van de gemeenten Beernem en Gembloux
omtrent
de criteria die in aanmerking dienen te worden genomen voor het al dan niet vergunnen of toelaten van GGO-teelten voor experimentele en/of commerciële doeleinden

Mening van burgers is belangrijk

De wetenschappelijke en technologische evolutie inzake selectie en wijziging van gewassen appelleert alle groepen binnen onze samenleving. Het lijkt dan ook essentieel dat burgers hun mening kunnen geven over deze doorgaans aan experts voorbehouden materie.

Na een eerste geslaagde poging in een ander domein [1] wenste de Stichting twee burgerpanels op gemeentelijk niveau te laten doorgaan, één in Vlaanderen en één in Wallonië, samen met enerzijds de federale minister van Consumentenzaken, Volksgezondheid en Leefmilieu, en anderzijds met de federale overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu. Vroeg of laat zouden immers de federale alsook de gewestelijke en lokale overheden standpunten moeten innemen inzake de teelt van genetisch gewijzigde gewassen.

[1] De Stichting voor de Toekomstige Generaties heeft in 2001 voor de eerste maal in België een burgerpannel opgezet. Dit panel handelde over ruimtelijke ordening, mobiliteit en duurzame ontwikkeling (cf. Vade-mecum d’une expérience de participation citoyenne. Le Panel de citoyens “Quel Brabant wallon pour demain?”, Fondation pour les Générations Futures – Région wallonne, décembre 2002, 44p.)

Twee uitdagingen 

Dit nieuwe experiment hield twee uitdagingen in.

1. De thematiek van de GGO’s vormt heden ten dage de kern van een van de meest complexe, controversiële, explosieve en vastgelopen discussies. Dit kwam herhaaldelijk aan bod tijdens de voorbereiding van het panel. En het leek niet evident dat de burger hierbij betrekken de zaak zou bespoedigen.
2. De voorgestelde democratische vernieuwing bestaat erin te kiezen voor de methode van de «beslissende democratie». Zo is bij de burgerpanels een nauwgezette methodologische begeleiding noodzakelijk van oningewijde burgers om een weldoordacht, bediscussieerd, gegrond en geargumenteerd oordeel te bekomen. De kwaliteit van de omkadering is hier uiterst belangrijk.
   Deze innovatie postuleert dat de mening van de burger de kwaliteit van het debat verhoogt en de beleidsmakers zo grondig mogelijk inlicht over een zeer complex onderwerp.
   Ten slotte moet men zich afvragen of deze werkwijze niet geïntegreerd moet worden naast andere hulpmiddelen die in ons democratisch systeem ontwikkeld werden.

Driedubbel doel

 De Stichting beoogde een driedubbel doel met de burgerpanels:

1. de democratisering van de kennis van de experts (de publieke debatdagen waren hiervoor een voorbeeld door de kwaliteit van het luisteren, van de gedachtewisselingen en van de dialoog van alle aanwezige betrokkenen ten overstaan van de vragen van de burgers);
2. een weddenschap aangaan omtrent « het inzicht van de burger» ten overstaan van de complexiteit en van het algemeen welzijn (de meningen die uit deze panels zijn voortgevloeid zijn daarvan een zeer goede indicator) ;
3. ten slotte de versterking van de rol van de politiek in ruime zin en van de rechtstreeks betrokken actoren (door hun zienswijze over de opties of de te nemen beslissingen, de onvermijdelijke arbritages die de overheid uiteindelijk zal moeten uitvoeren, wat ook haar competentieniveau is).

Waarom een burgerpanel?

Nieuwe vormen van burgerinspraak doen zich voor, waaronder het «Burgerpanel», ook wel burgerconferentie genoemd.

In Frankrijk, Zwitserland, Spanje, Denemarken en België worden dergelijke initiatieven almaar talrijker.

Wat zijn de doelstellingen van deze nieuwe
dynamiek ?

• Een impuls geven aan het publieke debat en de media daarin betrekken.
• Aan bestuurders een advies uitbrengen als bijkomend besluitvormingsinstrument.
• Uitwisseling bevorderen tussen burgers en politici middels de tot stand gebrachte dialoog.
• Bijdragen tot het stimuleren van participatie en beraadslaging.

Voor wie zijn de burgeradviezen bestemd?

Het burgeradvies was bestemd, en afgegeven aan, de volgende autoriteiten:

• de Federaal minister van Consumentenzaken, Volksgezondheid en Leefmilieu;
• de GGO-dienst binnen de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu;
• de Bioveiligheidsraad;
• de Vlaams minister van Leefmilieu en Landbouw en het college van Burgemeester en Schepenen van Beernem.

In de praktijk

Praktisch gezien hebben een twintigtal burgers, willekeurig gekozen in de Belgische gemeenten Beernem en Gembloux, de uitdaging aangegaan om als burgerpanel te fungeren.

Tijdens drie winteravonden zijn ze samengekomen om hun meningen, verzoeken, angsten, vragen …mee te delen, om een aantal thema’s te definiëren en uit te werken, verder om na te gaan welke informatie hen ontbrak, met welke deskundigen, de zogenaamde referentiepersonen, ze zouden willen van gedachten wisselen, welke vragen ze hen wensen te stellen.

Deze voorbereidende vergaderingen mondden uit in de publieke debatdag met referentiepersonen in elke gemeente. Daarna kwamen ze nog eens samen, in afzondering, om te beraadslagen en de adviezen te formuleren.

De burgers hebben de adviezen formeel overhandigd aan de betrokken overheden in april 2003. Deze adviezen lichten de overheid in –vanuit het oogpunt van de burgers– over welke criteria in aanmerking moeten genomen worden voor het al dan niet vergunnen of toelaten van GGO-teelten voor experimentele en/of commerciële doeleinden.

De enthousiaste reacties van de beleidsmakers, zowel de politieke als de administratieve, zowel de federale als de gemeentelijke, over de gevolgde werkwijze met de burger werden bekendgemaakt tijdens de officiële overhandiging van de adviezen. Dit is een enorme stimulans voor iedereen om deze innoverende werkwijze verder te zetten.

De verscheidenheid van de betrokken burgers, de sereniteit en de kwaliteit van de gedachtewisselingen met de uitgenodigde experts, de openheid en de ernst van alle actoren maken van deze adviezen een bezinningsinstrument voor eenieder.

Met dank aan...

We wensen de panelleden te bedanken evenals de leden van het begeleidingscomité en van het comité voor samenstelling, de referentiepersonen, de opdrachtgevers en de betrokken overheidsinstanties voor wie de adviezen bestemd zijn, de organisatoren en iedereen die van ver of van nabij heeft bijgedragen tot het succes van deze onderneming